Blog: Mr. Escher en de kosmos

Mr. M.C. Escher en het oneindige……

In een film die ik zag over de kunstenaar Escher zie je op een gegeven moment in zwart-witbeelden dat Esher en zijn familie op het dek liggen van een vrachtboot, tussen de pakketten. Door zich te zo te onthaasten, los te zijn van de dagelijkse media en zelfs los te zijn van de vaste aardkorst, hervindt hij zijn verwondering, merkt hij.         

De film begint en eindigt met oude muzikanten uit de hippiescene die dol waren op zijn werk. En ook met citaten van Esher zelf, die dat helemaal niet begreep en niets van die interesse moest hebben. Ook niet toen Mick Jagger werk van een wilde kopen voor een elpee hoes. ‘Voor jou mister E.C. Escher’ schrijft hij kribbig terug.

In de film hoor je alleen Escher zelf over zijn eigen werk. En dat is ijzersterk. Je hoort zijn eigen verwondering over zijn eigen werk. Geen gepsychologiseer, geen geduid van betekenissen van mensen die daar voor hebben doorgeleerd.

Esher associeerde zich als kind in slaap. Woordjes. Hoe kom ik van het woord park naar het woord bed? Via een hond, stok, hout en zo voorts. En dat deed hij in zijn tekeningen ook, maar dan visueel.

Op een gegeven moment kwam hij er achter dat hij veelal de onbegrensde vrijheid wilde tekenen, vlak en tweedimensionaal. Hij vond uit hij dat deed door de objecten met elkaar te verbinden en ze te laten zweven, in rasters met een regelmaat van kristallen. En dat zijn tekeningen begrensd door een cirkel er ook voor zorgden dat zijn objecten konden blijven bewegen. De diepte in of naar de rand van de wereldbol, als maar kleiner.

Hij vond tekenen heel moeilijk, en zichzelf geen kunstenaar maar ook te dom om een wiskundige te zijn. Hoe sympathiek van deze megaster, met musea alleen aan hem gewijd in Den Haag en Milaan…..

Escher had de tijd en het geld om precies zijn eigen verwondering achterna te gaan. Ook daarom vond hij zichzelf geen kunstenaar; die zochten schoonheid volgens hem. De speelsheid van mijn Eeuwige Kind is acuut wakker bij zo een statement.

De vrijheid en oneindigheid van zijn tekeningen drijven me naar het einde van de wereldbol. Je vliegt zo mee met de vogels over het wateroppervlak en met de vissen eronder. Mee naar het oneindige. Niet naar het oneindige zoeken, zoals de filmtitel suggereert, maar naar het oneindige wat we ‘kennen,’ op naar de vrijheid van het hele al, verbonden met de kosmos. 

De film psychologiseert niet maar laat wel zien waarom de zoektocht de hippies aanspreekt; de tekeningen zijn psychedelisch. Je kunt er in staren naar de beweging richting de kosmos. Er oneindig van dromen. De zoektocht naar vrijheid neemt je mee over de rand van de horizon, de rand van de wereldbol, breekt zelfs de begrenzing van de aarde en het aards bestaan.

En wat deden die oude hippies nou liever dan dat….